Od 1 stycznia 2026 r. osoby wykonujące pracę na podstawie umów zlecenia, prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą oraz wykonujące inne formy aktywności zawodowej zyskają nowe prawa. Przyjęty projekt przewiduje uwzględnienie tych form zatrudnienia przy naliczaniu stażu pracy.
Dotychczas w Kodeksie pracy ogólny staż pracy miał wpływ na wiele uprawnień pracowniczych, m.in.: długość urlopu wypoczynkowego, okres wypowiedzenia, możliwość zawarcia umowy na czas określony i jej długość, wysokość odprawy przy rozwiązaniu umowy, odprawy pośmiertnej czy nagród jubileuszowych.
Jakie okresy będą wliczane do stażu pracy?
Zgodnie z projektem, do stażu pracy – rozumianego jako okres uwzględniany przy uprawnieniach pracowniczych i emerytalnych – mają być zaliczane nie tylko klasyczne umowy o pracę, ale również inne formy aktywności zawodowej, takie jak:
- Prowadzenie działalności gospodarczej poza rolnictwem (prowadzenie własnej firmy).
- Współpraca z przedsiębiorcą (np. pomoc w rodzinnej firmie)
- Umowy cywilnoprawne: umowa zlecenia, umowa o świadczenie usług, umowa agencyjna.
- Członkostwo w: rolniczych spółdzielniach produkcyjnych, spółdzielniach kółek rolniczych.
- Legalna działalność zarobkowa poza granicami Polski, inna niż zatrudnienie na etacie (np. samozatrudnienie lub kontrakty).
- Okres zawieszenia działalności gospodarczej ze względu na opiekę nad dzieckiem – pod warunkiem opłacania składek emerytalno-rentowych w tym czasie.
Podstawowym źródłem będą zaświadczenia z ZUS. W przypadku braku danych w ZUS – przeprowadzane będzie postępowanie dowodowe, podczas którego zainteresowana osoba będzie mogła udowodnić okresy zatrudnienia za pomocą dokumentów, zeznań świadków itp.
Zmiany mają obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Przewidziany czas na dostosowanie przepisów (vacatio legis) umożliwi pracodawcom przygotowanie się do nowych regulacji – aktualizację stażu pracy, regulaminów i zapewnienie środków na ewentualne dodatkowe świadczenia.
W Ocenie Skutków Regulacji wskazano, że zmiany w Kodeksie pracy będą miały wpływ na wydatki związane z funduszem wynagrodzeń, zwłaszcza w jednostkach sektora publicznego. Jednocześnie podkreślono, że dokładna kwota ewentualnych wydatków jest trudna do oszacowania, gdyż brak jest szczegółowych danych o liczbie pracowników, którzy skorzystają z nowych uprawnień.